Wat is PVD-goud? De horlogecoating van onze zettingen
Onze zettingen in goud en roségoud zijn niet van massief goud, en dat zeggen we liever meteen. Ze zijn van chirurgisch roestvrij staal 316 met een goud-PVD-afwerking. PVD is hetzelfde coatingproces dat de horloge-industrie gebruikt om stalen kasten en armbanden goud, zwart of roségoud te maken. Hier lees je wat het is, hoe het werkt, waarom horlogemakers erop vertrouwen en waar de grenzen liggen.
Wat PVD betekent
PVD staat voor physical vapour deposition, in het Nederlands fysische dampdepositie. De afwerking wordt niet geverfd, gedompeld of in een vloeibaar bad gegalvaniseerd. Ze wordt opgebouwd uit damp, een paar atomen tegelijk, in een vacuümkamer.
Het proces gaat in vier stappen:
- Reinigen. De onderdelen worden heel zorgvuldig gereinigd, want elk restje olie of stof zou voorkomen dat de coating hecht.
- Vacuüm. De onderdelen gaan in een afgesloten kamer en de lucht wordt weggepompt. Zonder lucht ertussen reizen de atomen rechtstreeks van de bron naar het onderdeel.
- Verdampen. Een vast bronmetaal, vaak titanium of zirkonium en soms goud, wordt omgezet in damp. Dat gebeurt door het te bombarderen met ionen (sputteren) of met een elektrische boog (kathodische boog).
- Neerslaan. De damp condenseert op de onderdelen tot een dunne, dichte laag. Als er stikstof in de kamer wordt gelaten, verbindt het titanium zich daarmee tot titaannitride (TiN), een hard keramisch materiaal met een natuurlijke goudkleur.
Voor zijn tweekleurige stalen horloges beschrijft Longines dat de kast of armband eerst met titaannitride wordt bedekt, waarna met hetzelfde proces een laag echt goud wordt aangebracht. De uiteindelijke laag is heel dun: op horloges zijn PVD-coatings meestal ongeveer een kwart micron tot vijf micron dik. Een mensenhaar is zo’n 70 micron.
Waarom de horloge-industrie het gebruikt
Een horlogekast wordt elke dag gedragen, stoot tegen bureaus en deurposten en baadt in zweet, zonnebrandcrème en zeewater. Horlogemakers kozen voor PVD omdat het precies daartegen bestand is.
- Het is hard. Titaannitride haalt ongeveer 1.800 tot 2.100 op de Vickers-hardheidsschaal. Het staal eronder zit rond 150 tot 190, en gegloeid 18-karaats goud rond 130 tot 160. Een hardere laag doorstaat de fijne krasjes die zachtere metalen dof maken.
- Het is verbonden, niet alleen opgelegd. De laag vormt zich atoom voor atoom op het oppervlak en hecht daardoor veel sterker aan het staal dan traditioneel galvanisch verguldsel. Bij galvaniseren wordt goud uit een vloeibaar bad neergeslagen, en de hechting is zwakker.
- Het beschermt. Longines beschrijft zijn goud-PVD-afwerking als beschermd tegen corrosie door zout, lucht, zweet en vervuiling.
- Het verkleurt niet. Titaannitride en goud reageren niet met lucht of zwavel zoals zilver en koper dat doen, dus de kleur wordt na verloop van tijd niet donkerder.
- Het is een droog proces. Traditioneel galvanisch vergulden gebeurt meestal in cyanidebaden, en het Amerikaanse milieuagentschap EPA rekent cyanide tot zijn 17 giftige stoffen met hoge prioriteit. PVD gebruikt geen galvanisch bad en geen spoelwater, dus er is geen vervuild water te zuiveren.
- Het zet het geld waar het telt. Een goudkleurig stalen horloge kost een fractie van een horloge van massief goud en is in het dagelijks leven sterker.
Longines gebruikt PVD voor zijn zwarte horloges en voor geelgouden en roségouden kasten en armbanden. Veel andere horlogemakers doen dat ook.
PVD vergeleken met verguldsel
| PVD | Traditioneel verguldsel | |
|---|---|---|
| Hoe het wordt aangebracht | Uit damp, in een vacuümkamer | Met elektrische stroom, in een vloeibaar bad |
| Hechting aan het metaal | Atoom voor atoom opgebouwd, heel sterk | Zwakker, bladdert of slijt sneller af |
| Oppervlaktehardheid | Heel hard met een nitridebasis | Zo zacht als het goud waaruit het bestaat |
| Verkleuren | Verkleurt niet | Goud zelf verkleurt niet; als het is weggesleten, kan het basismetaal dat wel |
| Chemie | Droog, zonder bad | Meestal baden op basis van cyanide |
Wat PVD niet kan
PVD is een coating, geen massief metaal, en het is goed om te weten wat dat betekent voordat je iets koopt.
- Het kan slijten waar het het meest wrijft. Na jaren intensief dragen kunnen de randen die het hardst wrijven tot op het staal slijten. Bij een ring is dat de kant van de ringband aan de binnenkant van je hand.
- Het kan niet worden gepolijst. Polijsten zou door de coating heen gaan, dus een kras die door de laag heen gaat, kun je niet wegpoetsen.
- Het is niet zomaar bij te werken. TAG Heuer laat klanten bijvoorbeeld weten dat een versleten goud-PVD-afwerking niet opnieuw kan worden aangebracht en dat er een nieuwe kast of armband nodig is.
Bij onze zetting verhuist de edelsteen, niet het metaal. Slijt een gouden zetting ooit meer dan je zou willen, dan schroef je je steen er gewoon uit en zet je hem in een nieuwe zetting.
Een PVD-afwerking onderhouden
- Veeg hem af met een zachte, droge doek.
- Is er meer nodig, gebruik dan lauw water met een druppel milde zeep en dep hem daarna droog.
- Gebruik geen zilverpoets, poetsdoekjes met schuurmiddel, sieradendompelbaden of ultrasone reinigers.
- Doe ringen af bij het sporten, tuinieren en alles wat langs metaal schuurt.
De edelsteen heeft zijn eigen verzorging nodig. Onze gids voor opaalverzorging en onze pagina over garantie en onderhoud leggen het uit.
Waarom we ervoor kozen
Onze zetting is geïnspireerd op de horlogemakerij. Elke steen zit in een open zetting die aan de achterkant wordt afgesloten met een gegraveerd plaatje en twee kleine schroefjes, zoals de achterkant van een horloge. Het lag voor de hand om hem ook te bouwen zoals horlogemakers hun kasten bouwen: een harde, corrosiebestendige stalen basis, met de kleur aangebracht via hetzelfde PVD-proces waarop zij vertrouwen. Lees waarom we kozen voor chirurgisch roestvrij staal 316 in plaats van sterling zilver of massief goud, of hoe de Oli&J zetting werkt.
Veelgestelde vragen
Is PVD-goud echt goud?
Dat hangt af van het proces. De goudkleur kan komen van titaan- of zirkoniumnitride, van echt goud dat in de kamer wordt neergeslagen, of van allebei. Onze zettingen in goud en roségoud hebben een 18-karaats goud-PVD-afwerking op roestvrij staal 316. Ze zijn niet van massief goud.
Verkleurt een goud-PVD-afwerking of wordt je huid er groen van?
Nee. De coating verkleurt niet en het staal eronder roest niet. Groene plekken op de huid komen van koper, dat in messing, sterling zilver en goud met een laag gehalte zit.
Kan ik hem in het water dragen?
Water beschadigt het metaal niet. Spoel hem na het zwemmen in een zwembad of de zee af met kraanwater. Kijk ook naar de onderhoudstips voor je steen, want sommige edelstenen blijven liever droog.
Hoe lang gaat PVD mee?
Dat hangt af van hoe intensief het sieraad wordt gedragen. Aan een ketting, met weinig wrijving, blijft het jarenlang zoals het is. Een ring krijgt de meeste slijtage, en de kant van de ringband aan je handpalm laat slijtage als eerste zien.
Is het geschikt voor een gevoelige huid?
De coating bedekt het staal, en staal van het type 316 staat erom bekend dat het heel weinig nikkel afgeeft. Daarom wordt het gebruikt voor horlogekasten en chirurgische implantaten. Heb je een vastgestelde nikkelallergie, schrijf ons dan voordat je iets koopt en we helpen je kiezen.
Wil je hem met een steen zien? Kies je steen en afwerking in onze stenenkiezer.
